Ossaart

Ga naar de inhoud
Volkse Feesten > 2 de periode - Winter
Joeltijd


Jul betekent: rad, wiel, wentelen, wende, zonnewende. De Twaalf nachten, de Jultijd, vallen tegenwoordig bij ons en eveneens in een deel van Duitsland van Kerstmis tot Driekoningen, maar in Beieren duren ze van 21 december tot nieuwjaar. Dit zijn dus in werkelijkheid 11 nachten. In Silezië zijn het de 12 nachten voor Kerstmis en in delen van Mecklenburg, Engeland, Oostenrijk en Bretagne, de eerste 12 nachten van januari.

De oorzaak van deze verschillen moeten wij zoeken in het feit dat deze nachten een overblijfsel zijn van het eertijds twaalf nachten durende Julfeest, dat niet altijd met dezelfde periode van het zonnejaar overeenkwam.  Het beginpunt was bij de verschillende Germaanse stammen niet overal hetzelfde en hing er o.a. van af ,of men de Jultijd liet beginnen met de eerste nieuwe maan of de eerste volle maan na de winterzonnewende.

In ieder geval duurde het feest dan tot de eerste volle nieuwe maan en de daartussen liggende nachten, twaalf, waren de nachten van de Jultijd. Toen het christendom kwam met de Juliaanse tijdsrekening, werd het Julfeest op een vaste datum gesteld en
gekoppeld met het Kerstfeest.

Dit is één der voorbeelden, waaruit blijkt, dat een heidens feest aan een christelijk feest werd gekoppeld met het doel dat het daarin zou opgaan. Het tijdperk der twaalf nachten wordt verschillend aangeduid.  In Duitsland spreekt men ook van "die Zwölftel", de "Unternáchte", de "Rauchnáchte" en de "Lostage" deze beidelaatsten ontleend aan het gebruik om in deze nachten de huizen en stallen te beroken, als afweer tegen boze invloeden en omdat men de gebeurtenissen van deze dagen als kenmerkend voor de 12 komende maanden beschouwden. Een aanwijzing dat de twaalf nachten in verband moeten gebracht worden met de oude heidense tijdsrekening is een runenstafkalender uit 1784, een oudgermaanse boerenkalender, waarop de dagen van de week aangeduid zijn met runetekens.                                                                                                                                         
                                                                                                                                                                                       Voobeeld van een runenstafkalender

Op de dagen van Kerstmis tot Driekoningen komen een aantal drinkhoorns voor wat duid op de oude cultische drinkgelagen, die eertijds tijdens de Jultijd plaatsvonden.  De dag van Driekoningen heeft een omgekeerde drinkhoorn, wat kennelijk wijst op het einde van het feest. Was enerzijds het Julfeest het voornaamste feest van Wodan, anderzijds was het van oudsher het jaarlijkse dodenfeest, waarop, naar men aannam, de doden voor korte tijd onder de levenden vertoefden. Met de kerstening werd dit verschoven naar Allerzielen, alsook een aantal volksgebruiken werden naar die datum verschoven. Maar het geloof aan een terugkeer der doden in de 12 nachten bleef toch voortleven en tal van gebruiken wijzen er nog op, hoewel zij meer en meer in onbruik raken.   




Copyright © 2015.Speelschaar Ossaart - Designed by Webmaster. Van Giel Peter
Terug naar de inhoud