Ossaart

Ga naar de inhoud
Volkse Feesten > 1 ste periode - Herfst
Sint - Maarten
Sint- Maarten, een schimmelruiter, wordt voor een verkerstende Wodan aanzien. Voornamelijk in de streek van Aalst neemt hij de plaats van Sinterklaas in. De legende vertelt dat hij de helft van zijn mantel wegschonk aan een bedelaar. Ondanks dit blijft zijn mantel nog wijd genoeg om de vele geschenken in op te bergen die hij 's nachts langs de schouw voor de brave kinderen brengt. Eertijds trok op Sint-Maartensavond de jeugd met een lantaarn bij zich van huis tot huis om brandstof, hoofdzakelijk hout en turf, in te zamelen onder het zingen van bedelliederen. Deze lantarens werden oorspronkelijk gemaakt uit een grote peer, kalebas, komkommer of suikerbiet, waarin men met een scherp mes figuren kerfden. Dit gebruik is nu zo goed als verdwenen. De verzamelde brandstof werd opgestapeld en aangestoken. De kinderen dansten en zongen rond het vuur, en sprongen door de vlammen heen.
Boven het vuur hing een mand gevuld met herfstvruchten, die telkens werd geschud. De kinderen grabbelden naar de geroosterde vruchten. De schuddekorf kan herleid worden tot een dankoffer. Daarom neemt men aan dat deze vuren in oorsprong offervuren waren. Op Terschelling wordt Sint-Maarten voorgesteld door een in het wit gekleed persoon, getooid met de reeds schaars geworden herfstbloemen, soms draagt hij daarbij een masker en bij zijn rondgang worden liedjes gezongen. Dit zouden overblijfselen kunnen zijn van een oudere vorm, die op één van de Zweedse eiland bewaard is gebleven. Daar gaan de jongelingen verkleed rond op Sint-Maarten. Zij omwinden hun hoofd met visnetten, dragen een pelsmuts en een schapenvacht, dat door een gordel van stro bijeen gehouden wordt, en hoge laarzen.

Op vele wijzen wordt met Sint-Maarten geraas gemaakt. Vooral in Duitsland en Oostenrijk leeft het zweepknallen op Sint-Maarten nog verder. Dit om koeken te krijgen of om de wolf te verdrijven die zich in de buurt ophoudt. Of het hier gaat om echte wolven of om de weerwolven die in de Joeltijd optraden weet men niet. Een speciaal gerecht op deze dag was de Sint-Maartensgans, die omgeven met veel licht en uitbundig versierd op tafel werd gebracht. Met het feest van Sint-Maarten is ook de slachttijd aangebroken.
Spreuk: "Met SintMartijn slacht de arme zijn zwijn."
Enkele liedjes uit verschillende streken.
Uit Limburg:
Sint Maarten heeft zo'n grote kou
Geeft ons wat, zo groot als een bone
Ons Heer zal 't in de hemel lonen.
Uit West-Vlaanderen:
SinteMaarten Koeken en taarten
Brood en wijn
Voor SintMaartenszwijn.
Uit Oost-Vlaanderen:
SinteMaartensavond, de torre gaat mee naar Gent. En als min moeder wafels bakt,
ik zit er zo geerne omtrent Stookt vier Maakt vier
Sint-Maarten komt alhier Al met zijn blote armen
Hij zou hem geerne warmen
In Olen(Antwerpen)
voegde men er nog aan toe Geeft wat,
Houdt wat,
Tegen 't naaste jaar nog wat.
Een ander Sint-Maartenslied luidt als volgt:
Sinte, Sinte Maarten,
De kalvers dragen staarten, De koeien dragen horens,
De kerken dragen torens, De torens dragen klokken,
De meisjes dragen rokken, De jongens dragen broeken,
Oude wijven schorteldoeken


Copyright © 2015.Speelschaar Ossaart - Designed by Webmaster. Van Giel Peter
Terug naar de inhoud