Ossaart

Ga naar de inhoud
Volkse Feesten > 1 ste periode - Herfst
Sint - Niklaas, Sinterklaas


De grote kindervriend, tevens patroon van schippers en matrozen, omdat hij hen bijstond, zelfs door stormen tot bedaren te brengen. Sinterklaas heeft van alle heiligen het meest van Wodan overgenomen. Beiden rijden zij op een schimmel door de lucht respectievelijk over de daken. De bisschopsmantel en de staf herinneren aan de mantel en de speer van Wodan. Beiden brengen zij geschenken en treden als genezers op. Elk van deze punten is natuurlijk min of meer aanvechtbaar. Men zou er op kunnen wijzen dat het niet meer dan logisch is dat een bisschop een mantel draagt en dat dit nog niet hoeft te wijzen op Wodan. Maar alle overeenkomsten tezamen geven toch wel de indruk dat al is het dan in enigszins gewijzigde vorm verschillende attributen van Wodan op Sinterklaas zijn overgegaan. Terecht zegt dan ook de katholieke Prof. Schrijnen: "de christelijke sagen borduren christelijke figuren op heidense, of althans op zuiver fictief patroon. Wanneer van Sinterklaas verteld wordt, hoe hij, hoog te paard, de ruim geplooide bisschopsmantel over de schouders geslagen op zijn trouwe schimmel over de daken rijdt, om zijn geschenken door de schoorsteen te werpen, dan is dit een christelijke sage, maar de Sleipnir berijdende Wodan leverde het patroon.”
Het paard speelt een grote rol en de vele koekjes waren dan ook meestal in de vorm van een paard. De knecht, Zwarte Piet, ook Sinte Nikodemus genoemd, zou afkomstig zijn van een onderwereldfiguur. De roede wordt meestal verklaard als een middel om ondeugende kinderen te straffen of angst aan te jagen, een opvoedkundige methode die tegenwoordig niet veel waardering meer geniet, maar vroeger, en in sommige kringen, thans nog als een zeer nuttig hulpmiddel word beschouwd. In oorsprong is de roede in handen van een onderwereldfiguur een vorm van de levensroede. De zak, die bij Zwarte Piet behoort, heeft in de volksgebruiken, de sprookjes, het bijgeloof en in de mythologie verschillende betekenissen gekregen, die allen echter aan één bron ontsproten zijn: de cultische mannenbonden. De meest voor de hand liggende verklaring is, dat wij hier met een voorwerp te doen hebben, waarin de gaven verzameld werden, die de leden der mannenbonden op hun ommetochten verzamelden, oorspronkelijk krachtens hun steelrecht, later als gevolg van hun recht om gaven te eisen en nog later als vrijwillige gaven. Een andere betekenis van de zak was die van het meevoeren van geroofde kinderen, waaraan dan later de voorstelling gehecht is van het wegvoeren van ondeugende kinderen.

Ook dit hield verband met de plichten der oude mannenbonden, die o.a. daaruit bestonden dat zij de knapen, die voor de jongelingswijding in aanmerking kwamen, aan het ouderlijk gezag onttrokken en voorbereidden om de inwijding tot jongeling te ondergaan. Doet deze betekenis ons niet denken aan het sinterklaasverhaal van nu? Sinterklaas de grote kindervriend, die drie kinderen redde uit het pekelvat in de kelder van de slager. Sinterklaas brengt geschenken, net zoals in de oudheid Wodan tijdens de Joeltijd geschenken gaf, want daar werd immers het hoofdfeest van Wodan gevierd. Tot de geschenken die hij gaf behoorde in de eerste plaats de vruchtbaarheid. Een traditioneel sinterklaasgeschenk is de koek van speculaas.
Copyright © 2015.Speelschaar Ossaart - Designed by Webmaster. Van Giel Peter
Terug naar de inhoud